Każdego lata tysiące działkowiczów wpada w panikę na widok ciemnych, zapadniętych plam na czubkach najładniejszych owoców pomidora. Pierwsza myśl: to zaraza! Tymczasem w 90% przypadków mamy do czynienia z chorobą fizjologiczną – suchą zgnilizną wierzchołkową (SZW).
Dlaczego roślinie brakuje wapnia?
Wapń (Ca) jest pierwiastkiem budulcowym ścian komórkowych owoców, ale porusza się w roślinie bardzo wolno – wyłącznie wraz z prądem transpiracyjnym wody. Wystarczy kilka upalnych dni z nieregularnym podlewaniem, aby wierzchołki rosnących pomidorów zostały odcięte od dostaw wapnia.
Jak natychmiast pomóc pomidorom?
- Oprysk dolistny saletrą wapniową lub chelatem wapnia: Wapń podany na liście i zawiązki owoców wchłania się natychmiastowo, hamując rozwój plam na kolejnych piętrach gron.
- Równomierne nawadnianie: Podlewaj rośliny regularnie mniejszymi dawkami wody, unikając przesuszenia podłoża.
- Ściółkowanie gleby: Warstwa słomy lub zrębków pod krzakami ogranicza parowanie wody z gleby i utrzymuje stałą wilgotność podłoża.
Zaraza ziemniaczana (łac. Phytophthora infestans) jest bez wątpienia największym zagrożeniem dla upraw pomidorów w gruncie i nieogrzewanych tunelach foliowych. W sprzyjających warunkach – przy wysokiej wilgotności powietrza i temperaturach w granicach 18–22°C – grzyb potrafi zniszczyć całą plantację w zaledwie kilka dni.
Jak rozpoznać pierwsze objawy zarazy ziemniaczanej?
Choroba atakuje wszystkie nadziemne części rośliny pomidora. Pierwsze symptomy pojawiają się najczęściej na przełomie czerwca i lipca:
- Liście: Na brzegach dolnych liści pojawiają się nieregularne, szarozielone plamy, które szybko ciemnieją i brunatnieją. Przy dużej wilgotności na spodniej stronie blaszki liściowej zauważalny jest biały, delikatny nalot zarodników grzyba.
- Łodygi: Występują podłużne, ciemnobrązowe lub niemal czarne smugi, które powodują łamanie się pędów.
- Owoce: Na zielonych jeszcze pomidorach tworzą się twarde, wgłębione, brunatne plamy o marmurkowatym rysunku, które z czasem gniją.
Profilaktyka w uprawie amatorskiej – jak zapobiegać?
Kluczem do ochrony jest profilaktyka i ograniczanie wilgoci na liściach:
- Podlewaj pomidory wyłącznie pod korzeń, nigdy nie zraszaj liści.
- Zapewnij optymalny rozstaw roślin (min. 50-60 cm) oraz regularnie usuwaj tzw. wilki i dolne liście dotykające ziemi.
- W tunelach foliowych dbaj o stałe, intensywne wietrzenie, szczególnie po nocnych spadkach temperatur.
Skuteczne zwalczanie i dozwolone preparaty
Gdy na pomidorach pojawią się pierwsze plamy, liczy się każda godzina. W uprawach amatorskich dopuszczone są skuteczne preparaty o działaniu wgłębnym i systemicznym, takie jak Cabrio Duo 112 EC, Scorpion 325 SC czy miedziowe preparaty zapobiegawcze jak Miedzian 50 WP.